Portobello is een waargebeurd verhaal dat ongelooflijker is dan fictie. Marco Bellocchio brengt de serie over Enzo Tortora, de man die Italië in zijn greep had totdat hij door het systeem werd "opgeslokt", naar HBO Max.
Stel je voor dat, tijdens de absolute mediahype van Oprah Winfrey of, bijvoorbeeld, de legendarische David Letterman, de politie hun appartement binnenvallt en hen beschuldigt van het runnen van een internationaal drugskartel. De reden? Omdat iemand tweette dat ze een kortere gevangenisstraf wilden. Klinkt dit als het plot van een mislukte zwarte komedie? Helaas niet. Dit is Italië in de vroege jaren 80 – het land van wijde schouderbanden, weelderige kapsels en Enzo Tortore, een man wiens ondergang zo bruut en absurd was dat het moeilijk te geloven zou zijn als het niet echt was. HBO Max brengt ons de serie "Portobello" op 20 februari, die waarschijnlijk je nieuwe binge-obsessie zal worden.
In 1982 was Enzo Tortora niet zomaar een tv-presentator; hij was een instituut. Hij was hét gezicht van de vrijdagavond, de man die maar liefst 28 miljoen Italianen in één huiskamer wist te proppen – via een beeldbuis. Dit zijn geen cijfers, dit is religie. Zijn programma Portobello was een mix van markt, biecht en circus, waar de natie de adem inhield voor de meest bizarre uitdaging in de geschiedenis van de televisie: zou een groene papegaai eindelijk het woord "Portobello" uitspreken? Ironisch genoeg bleef de papegaai koppig zwijgend, terwijl in de rechtbanken mensen die hadden moeten zwijgen, begonnen te "zingen" – waarmee een van de grootste rechtsschandalen in de geschiedenis van Italië werd ontketend.
Nationale hypnose en de stille papegaai
Als je in de jaren tachtig niet in Italië woonde (of in ieder geval niet op een plek waar we het RAI-signaal konden ontvangen), is het moeilijk voor te stellen wat het fenomeen van de Portobello-show inhield. Het was een tijd waarin televisie nog de macht had om een natie te verenigen. Tortora, met een elegantie waar zelfs James Bond jaloers op zou zijn en een dictie zo scherp als een scheermes, was de absolute heerser van de ether. President Pertini noemde hem "de commandant van de republiek". Hij was onaantastbaar. Althans, dat dacht hij.
Terwijl heel Italië de verwarde vogel smeekte om te spreken, broeide er achter de schermen een storm die niets met entertainmentelektronica te maken had. De Napolitaanse Camorra, opgeschrikt door de aardbeving in Irpinia en interne conflicten, had een afleiding nodig. En wat was een betere manier om dat te doen dan de koning van de televisie op te offeren?
Wanneer de realiteit Kafka in het kwadraat wordt.
Het verhaal neemt een wending waar Franz Kafka van zou blozen. Giovanni Pandico, de rechterhand van maffiabaas Raffaele Cutolo, besloot in zijn cel – waarschijnlijk terwijl hij woedend naar Portobello staarde en besefte dat de papegaai niet meer zou spreken – boete te doen. Hij vertelde de politie dat Tortora, deze keurige heer in pak, in werkelijkheid een drugsdealer van hoog niveau was.
Geen bewijs. Geen logica. Alleen het woord van een crimineel die een uitweg zocht. En het Italiaanse rechtssysteem? In plaats van te glimlachen, klopten ze op 17 juni 1983 om 4 uur 's ochtends aan de deur van Tortors hotel in Rome. Ze kwamen niet voor een handtekening. Ze namen hem geboeid mee, voor de camera's die hij ooit beheerste, maar die hem nu verslonden. Van nationale held tot "monster" in één ochtend.
Bellocchio: Meester van het Italiaanse trauma
De regie van dit meesterwerk is in handen van Marco Bellocchio, een ervaren filmmaker die zijn carrière heeft opgebouwd door de open wonden van de Italiaanse samenleving bloot te leggen (denk bijvoorbeeld aan 'De ontvoering' of 'De verrader'). Bellocchio maakt geen 'misdaadfilms'. Hij maakt operadrama's over macht, waanzin en het systeem.
Fabrizio Gifuni schittert in de hoofdrol; hij speelt Tortore niet, hij ís Tortore. Zijn transformatie van charismatische leider tot gebroken maar trotse man die vecht voor zijn eer in de kooi van absurde bureaucratie, verdient alle mogelijke prijzen.
Waarom zou je naar "Portobello" moeten kijken?
Want dit is niet zomaar een verhaal over een vervlogen tijdperk. Het is een huiveringwekkend actuele herinnering aan hoe snel de publieke opinie kan omslaan, hoe verwoestend mediageweld kan zijn en hoe kwetsbaar de waarheid is wanneer die wordt tegengewerkt door de belangen van de machtigen. Bovendien is de beeldtaal van de jaren 80 gewoonweg "top" - al die esthetiek die hipsters tegenwoordig tevergeefs proberen te kopiëren, is hier authentiek.
Uitspraak: Bereid je voor op woede, tranen en bewondering. "Portobello" is een serie waarover nog lang na de aftiteling (en het verstommen van de papegaai) gesproken zal worden.
